ایا دبوهنی به وزارت کی ددومره سلاکارانو ارتیا شته؟

ايا دپوهنې په وزارت کې ددومره سلاکارانو اړتيا شته؟

                                                                                           حسن خيل درسوال

 

دطالبانو دواکمنۍ له ړنګيدو او دنوي حکومت په رامنځ ته کيدو سره دسلاکارانو دګمارلو بنسټ ښاغلي حامد کرزي کيښود.دااوس مهال چې ددولت په کابينه کې خواوشاه پنځه ويشت وزيران دي نو ورسره سم تر څلويښتو زيات سلاکار وزيران هم شته .ځينې خلک وايي چې دسلاکارانو په ګمارلو کې ښاغلى کرزې دمصلحت نه هم کار اخلي او چې هر څوک له حکومته مرور شي نو هغه دخپل سلاکار په توګه مقرر کړي.دځينو لويو ولايتونو واليان هم دسلاکارو وزيرانو په لست کې شته چې دا پخپله دقانون نه څرګنده سرغړونه ده ځکه يو تن بايد په يووخت کې دوه دولتي دندې ترسره نکړي.په هرحال په دې به ډير ټينګار نه کووځکه هرڅوک پوهيږي چې غوا توره او پۍ سپينې دي.مونږ خبره دپوهنې په وزارت کې دسلاکارانو کوله .اوريدلې مو دي چې دپوهنې په وزارت کې دامهال تر څلورسوه شپيتو تنو زيات سلاکاران په دنده بوخت چې دا ټول يې په ډالروتنخواوې اخلي.دپوهنې وزارت ته هغه مهال دسلاکارانو پام ورواوخت چې دپوهنې هڅاند او مخکښ وزير ښاغلې (اتمر) چې دکليو پراختيا په وزارت کې يې نوښت دهيڅ چا له پامه نه دې لويدلې کچکول په لاس دهيواده بهر دپوهنې وزارت لپاره دخيرات دراټولولو لپاره وتلى و او ديوبهرني هيواد په سفر بوخت و چې په قطر کې دافغان کرکټ لوبډلې دبرياليتوب خبريې دراډيوله لاري واوريد او دخپل کچکول نه يې يولک ډالر دکرکټ دلوبغاړو دسره تاوکړل.دا سلاکاران هم چې تر ډيره ددوه ګوني تابيعت لروونکي دي پرښاغلي اتمر لکه دشاتو دمچيو ورټول شول او دخپلو شخصي ګټو لپاره يې پرې په بيلو بيلو نومونو نوې ادارې دپوهنې وزارت له تشکيله دباندې جوړې او ځانونه يې په کې ځاې پر ځاې کړل.ددغه سلاکارانو تر ټولو ټيټه تنخوا پنځه سوه امريکايي ډالره او تر ټولو لوړه يې شپږزره ډالره ده ددې ترڅنک هر سلاکار په مياشت کې يوځل دپوهنې وزارت په بودجه له هيواده بهر سفر کوي.راځۍ چې لږ ددې سلاکارانو دکاره هم ځان خبرکړو .څه موده وړاندې ديو کار دترسره کولو په موخه پلازمينې کابل ته تللې وم يو دوست مې چې په يوه معتبره دولتي ورځپاڼه کې دنده لري راته قصه کوله چې دپوهنې وزارت دلنډ وخت لپاره دتاليف او ترجمې په څانکه کې دکارکولو لپاره وروغوښتم کله مې چې دخپلو څو تنو هم مسلکو ملګرو سره ددغه ښاغلو سلاکارانو لخوا دليکل شويو کتابونو په بياليدو خپله دنده پيل کړه نو راته وويل شول چې تاسو څوارلسمه ډله ياستۍ چې ددې کتابونو دليدو لپاره راځۍ .دوست مې راته ويل چې موږپه يوه اونۍ کار کې ددغو سلاکارانو غلطۍ په سره قلمو نښه کولې او چې کله دوې پوه شو نو مونږ ته يې پلمه جوړه کړه او ويل يې چې تاسو زمونږ په روزۍ کې لغتې وهۍ.نو مونږيې له وزارته راوشړلو.تاسو او خداې نو قضاوت وکړۍ چې (طلوع خيل) پر دې سلاکارانو ملامته دې چې په زنګ خطر کې دوه هغه کتابونه چې همدې ښاغلو ليکلي او دواړه ديو ټولګي لپاره هم دي خو ديوه کتاب په پنځم څپرکي کې يو څه ليکل شوي او دبل هغه کې بل څه .زه نه پوهيږم چې ښاغلي اتمر دا بېسره او بې پښو لښکر دکومې ورځې لپاره ساتلې همدا چې په تلويزيونونو کې پسې خلک ملنډې ووهي او ډرامې پرې ډکې کړي.يوه بله بيلګه هم ددرنو لوستوونکو او دښاغلى وزير صيب لپاره که داليکنه لولي وړاندې کول غواړم.دننګرهار دپوهنې په رياست کې دريس سلاکاره يوه ميرمن ده چې زده کړې يې په نرسنګ کې تر سره کړي او دښوونې او روزنې په برخه کې غاړه مې دې بنده نه وي په الف هم نه ده خبره خو زما په ګومان چې اته سوه ډالره تنخوا اخلي.دغه راز په امنيتي چارو کې هم دپوهنې دريس لپاره يو سلاکار مقرر شوې په داسې حال کې چې دپوهنې درياست په امنيتي پوسته کې يو پوليس هم نشته چې درياست ودانۍ ته دورتلوونکو خلکو تالاشي واخلي نو تاسو ووايې چې دا امنيتي سلاکار به څه وکړي او دا به دپوهنې په رياست کې کومه دنده تر سره کړي؟.همدارنګه دهرې ولسوالۍ دپوهنې دمدير لپاره يو سلاکار دپنځه سوه ډالرو تنخوا په بدل کې مقرر شوى خو پخپله دپوهنې مدير درې زره افغانۍ معاش اخلي .ايا عدالت همدې ته ويل کيږي؟په ټوليز ډول دننګرهار دپوهنې په رياست کې دا مهال تر پنځوسو زيات سلاکاران شته او نور هم دمقرريدو په حال کې دي.همدارنګه دڅه مهال راپدې خوا دښوونکو دمسلکي کچې دلوړاوي په موخه په هره ليسه کې دمسلکي سمينارونو دجوړولو لړۍ پيل شوې چې ددغه سمينارونو دپرمخ بيولو لپاره تر دوه سوه تنو زيات نفرچې ويل کيږي ډيرى يې دشخصي او ګوندي اړيکو له مخې  ګومارل شوي چې هر تن ته تر څلورسوه ډالرو زياته تنخوا ورکول کيږي .بده يې لاداده چې دهمدغو تنخوا خورو نه دمياشتې لس ډالره دافغان ملت ګوند سره دمرستې لپاره ګرځول کيږي دا لانده مالومه چې داڅه ډول پروژه ده چې ان سياسي ګوندونو ته يې هم ګټه رسيږي.خو ښايي چې ښاغلى وزير صيب او يا دپوهنې کوم بل لوړ پوړې چارواکې(...... په دې راز خبر وي.ددې ليکنې نه بنسټيزه موخه داده چې ددومره سلاکارانو په شتون کې دمعلمينو ستونزې ته چا پاملرنه ونکړه او بله تر ټولو مهمه ستونزه چې ښايي همداسې ناحله پاتې شي داده چې په ښوونځيو کې دبيلګې په توګه دشپږم ټولګي زده کوونکې ته ان تر لسو کتابونو پورې ويل کيږي خو دا پوښتنه څوک نه کوي چې ايا دا زده کوونکې ددې لسو کتابونودهضمولو وړتيا لري هغه زده کوونکې چې پلار يې دډوډۍ دموندلو پسې لولنګر ګرځي نو دزوۍ فکر او ذهن به يې څنګه ارام وي.دا هغه ستونزه ده چې له ډير وخت راهيسې راروانه ده او دپوهې کچه يې دومره راټيټه کړې چې يو زده کوونکې له دولسم ټولګي راووزي نو باور وکړۍ چې دافغانستان څلورخواوې يې هم نه وي په ياد.نو زما په اند دا او ديته ورته ستونزو ته په پاملرنې چې په دې تيرو شپږو کالو کې ورته دپاې ټکې کينښودل شو  نودا پوښتنه راولاړيږي چې ايا دپوهنې په وزارت کې ددومره سلاکارانو لپاره اړتيا شته؟نوښايي چې ځواب به روښانه وي او هغه دا چې نه.ځکه چې ددوې په شتون کې نه يوازې داچې په شتو ستونزو کې کمې رانغې بلکې نورې هم مخ په زياتيدو دي .

ولس دچارواکو به منگولو کی

ولس دچارواکو په منګولوکې

                                                                   محمداصف شينوارى

 

داسلام په صدر کې دحضرت محمد(ص)دوفات نه وروسته چې دچارو واکې دخلافت يا امارت پوسيله تر سره کيدې نو خلفاې راشدينو او اميرانو به ځانونه دخلکو حاکمان نه بلکې خادمان ګڼل که دچارو دورسپارلو پرمهال دحضرت ابوبکر صديق(رض) لومړنۍ وينا ته پاملرنه وکړو نو هغه په دې وينا کې له خلکو غوښتي وچې که سم کارونه کوي نو ورسره دې مرسته وکړي او که چيرې داسلامي لارښوونو او دمسلمانانو له خدمت کولو نه غافله او په چارو کې پاتې راځي نو هماغه شيبه دې ورځينې خپل باورواخلي.حضرت عمر فاروق دخلکو په ستر مجلس کې ويلي وکه زه په لاره وم نو زما اطاعت وکړۍ او که بې لارې شوم نو زما اطاعت پرتاسو لازم نه دى نو دمجلس له منځه يوتن راپورته او خپله توره يې له تيکي راوويسته عمر ته يې وويل قسم مې دې په خداې وي که ته بې لارې شوې نو په دې توره به دې سم کړم.حضرت عمر دخداې شکر پرځاې کړ چې په رعيت کې يې داسې وګړي هم شته.دادهغه چا وينا ده چې هر مسلمان ته دمنلو او باور کولو وړ ده خوراځۍ چې لږ داوسمهالې اميرانو اوچارواکو له حاله هم ځان خبرکړو چې دمنصب او امارت دترلاسه کولو پرمهال دخداې (ج) له لورې پرراليږل شوي سپيڅلي کتاب قران عظيم الشان سوګند يادوي ،ځان دخلکو حاکم نه بلکې خادم بولي خو چې کله دعمل ميدان ته راوزي نو بيا دا ټولې ژمنې بل ډول وي .زموږ چارواکو او اميرانو دولس  او هيواد دګټو پرځاې تل خپلې ګټې په پام کې نيولي اوددې ګټو دخوندي کولو لپاره يې ولس يرغمل کړى .موږوليدل چې دا خوار او کړيدلى ولس چادکمونيزم،چادجهاد او چاهم ددموکراسۍ په نوم په منګولو کې نيولې او شپيلوي يې .وړاندې به نه ځو او دتيرو خواوشاه اوه کالو مودې ته به ځغلنده نظر واچوو .طالبان مات شوهغه مجاهدين او وسله وال چې طالبانو دشر او فساد په نامه له پښو غورځولي ودامريکا په مرسته بيا په پښو ودريدل او ټولو هغه له لاسه ورکړي منصبونه چې له هر ډول وړتيا پرته يې دټوپک په زور لاندې کړي و بيا تر ګوتو کړل او دولس په نوم راتلوونکې مرستې  لکه دجهاد او کمونيزم دمرستو په څيريو ځل بيا ددوې جيبونو ته ورروانې شوې تر يو وخته حالات همداسې روان وخو چې دولس فرياد پورته او نړيوال ځير شو نو له ددموکراتو او روښانفکرو په نوم هغه افغانان چې په بهر کې ديره و او تر ډيره دولس له دردونو او کړاوونو ناخبره و دبيلابيلو منصبونو او ددې زورواکو نه دواک دترلاسه کولو لپاره راوستول خو دا جګړو ځپلې ولس په دې نه پوهيده چې دا ښاغلي به ورسره هغه د(کفن کش) ټوکه کوي .ددرانه استاد محمداصف (صميم) په خبره چې له بهر نه په کچکول کې راغلې پيسې په ديپلومات بکسونو کې بيرته بهر ته روانې شوې ، ولس يوځل بيا ددغه بهر نه راغلو په منګولو کې ولويده او ددوې له لورې دجوړو شويو انجو ګانو او ودانيزو شرکتونو چې (يوازې دپيسو دترلاسه کولو په موخه جوړې شوې وې) ښکار شول دې چارې ته په پاملرنې سره هغه نور هم راويښ شول او دپيسو دترلاسه کولو لپاره يې دهمدې په څير انجوګانې او شرکتونه جوړ کړل .که لږ شاته وګرځو او ددې ښاغلو دپلرونو او نيکونو شتمنۍ او جايدادونه راوسپړو نو وبه وينو چې ښايې ډيرى دغه ښاغلي به دخپل مړي دښخولو لپاره هم ځاې ونلري خو که اوس څوک دکابل شيرپور ته لږ سرورښکاره کړي نو ښايې داسې فکر وکړي چې په افغانستان نه بلکې په کوم پرمختللي لويديز هيواد کې دې ﻻه بهر نه راوړل شوې نقشې او ودانيز توکي او دغه راز بهرني انجنيران او کارکوونکي بل څوک راوستلاې شي.څه موده وړاندې زموږ ديو ښاغلي چارواکي نه چې ځان يې ددغه ليوانو او ښامارانو درانيولو او ورسره دحساب کتاب کولواتل باله  وپوښتل شول چې ګواکې په شيرپورکې يې ديوې نومرې زمکې دترلاسه کولو وروسته دهغه څه نه لاس په سرشوې چې له ولس سره يې ژمنه کړې وه نوداوريدو نه چې دې ښاغلي ورته په ځواب کې ويلي و تاسې زما کور په شيرپور کې ولټوۍ نو وبه يې نه مومۍ هغه په شيرپور کې نه بلکې په وزيراکبرخان مينه کې ده وايې (پکه دادې لابله سپکه) دهمدې ښاغلي په ملاتړ کې دهغه يولاس لاندې ښاغلي رسنيو ته ويلي و چې ديوافغان په توګه ددې حق لري چې په شيرپور او يا وزيراکبرخان کې يوه نومره زمکه تر لاسه کړي خو دي ښاغلي لکه چې دا له ياده ويستلي و چې اوس هم دډيروګواښونواو رټلو سره سره مليونونه افغان کډوال دبې کورۍ له امله خپل هيواد ته نه راستنيږي.زموږ ولسمشر صيب چې کله خپل وزيران له قسمه تيرول نو ورنه يې په کلکه غوښتي وچې خپلې پانګې به دده له لورې په ورکړل شوې ځانګړې پاڼه کې وليکي خو زما په ګومان چې دا پاڼې به هغه مهال ليکل کيږي چې کله دا او ددوې انډول ښاغلو بلډنګونه په شيرپور ،وزيراکبرخان او دهيواد په نورو ارزښتمنو سيمو کې بشپړ او ګټې اخيستنې ته چمتو شي.د تيرو شپږ اوه کالوراهيسې همداسې داداري فساد او بډواخيستنې نغارې غږيږي  چې ان دا هيواد يې په نړيواله کچه دلسو مفسدو هيوادونو په ډله کې ودرولې دې خو دمشوړې سرله هم نه مالوميږي هر څه چې دې هيواد ته راځي نو پرنورو لارو بيرته وزي خو دا خوار او بيچاره ولس لاهماغسې دپلۍ پړک ته ناست دى.څو ورځې وړاندې راته ددې ځپيدلي يو خواخوږي وويل داسې يوڅو کورنۍ راپه ګوته کړه چې ډيرې بې وزله وي ترڅو ورسره دخوراک څښاک دتوکيو مرسته وکړي خو ما ونشو کولې چې داکار تر سره کړم ځکه چې ماته ټول افغان ولس اړ اوبې وزله ښکاري .دافغان ولس هره ګړۍ او هره شيبه دغم او خفګان داستان دې خو په دې به خپله خبره راټوله کړم چې موږ په دې ايمان او باور لرو چې دهرچا سره حساب کتاب کيدوونکې دې او هيڅو ک هم نشي خلاصيدې خو کاش چې زموږ چارواکي لږ ددغه حساب کتاب نه وړاندې په خپل ګريوان کې سرښکته کړي او ددې ځوريدلي ولس پرحال زړه سوې وکړي.دهمداسې يوې ورځې په هيله   

پښتانۀ يو خو پښتو نۀ وايو

 

^پښتانۀ يو خو پښتو نۀ وايو

^محمد آصف شينواری

^وائي چې^ژبه دپوهاوي يا افهام او تفهيم يوه وسيله ده او چ^ې^څ^ومره دا وسيله غ^ښ^تل^ې^او پرمختلل^ې^و^ي^په هماغه اندازه يې دويونکو او ليکونکو شناخت يا پيژ^ندګ^لوي^هم ډ^يره وي .

^تر کومه ځ^ايه چ^ې^خبره دپ^ښ^تو ژب^ې^ده نو دا په افغانستان ک^ې^داکثريت او داساسي قانون له مخ^ې^ملي او رسمي ژبه ده خو له بده مرغه داس^ې^ښ^کاري چ^ې^پ^ښ^تو  اوس دغه^ټ^ول لقبونه له لاسه ورکوي ،او ويونک^ي^خو^څ^ه چ^ې^ليکونک^ي^يې هم بيخي مخ په کميدو دي

^هو!مونږ^داس^ې^ډ^ير^ې^بيل^ګې^لرو چ^ې^دا بيل^ګې^دولايتونو په پرتله په پلازمېنه کابل ک^ې ډ^ير^ې^تر ستر^ګ^وکي^ږ^ي زمون^ږ^ډ^ېر لو^ړ^پو^ړ^ي پ^ښ^تانۀ چارواکي^نه خو پښ^تو وائي او نه يي هم ليکي^په غونډ^و او مي^ټ^ن^ګ^ونوک^ې^هم چ^ې^ډ^ير ا^ړ^نشي پ^ښ^تو به پر^ې^ونه وائې^ښ^ائي دو^ي^به هم زمون^ږ^د دولت غوند^ې^د مصلحتونو^ځ^ن^ې^کار اخلي او يا به هم دخپل منصب^دساتلو لپاره دا کار کوي .

^څ^ه^موده وړ^اند^ې^په پلازمېنه کابل ک^ې^دهيواد په کچه دافغان کلتوري^ټ^ولنو^ګډ^ه جر^ګ^ه جو^ړ^ه شو^ې^وه د^ې^جر^ګې^ته دخواو شاه دوه ويشتو ولايتونو^څ^خه استازي راغلي وه^دوې^ټ^ولو دهغه ستونزو او مشکلاتو نه پرده پورته ک^ړ^ه چ^ې^دا مهال^پښ^تانه ورسره لاس او^ګ^ريوان دي ،^ځ^نو ويل په خپلو^سيمو کې^يې دپ^ښ^تو جنازه خاورو ته سپارل^ې^او^ځ^نو بيا نورو ته دپ^ښتو په جنازه کې^د^ګډ^ون بلنه ورکوله ، يوه پک^ې^دا بيل^ګ^ه هم و^ړ^اند^ې^ک^ړ^ه چ^ې^دپ^ښ^تنو په خورا غ^ښ^تلي مورچل ک^ې^يو تن ته د يو حکومتي مامور لخوا دتذکر^ې^پا^ڼ^ه په دري ليکل شو^ې^وه پداس^ې^حال ک^ې^چ^ې^پخپله دتذکر^ې^پا^ڼ^ه په پ^ښ^تو وه نو که زمون^ږ^همدا حال وي، چارواکي مو هغه^ډ^ول وي ،^مامورين مو داسې^وي نو لير^ې^نده چ^ې^ټ^ول به په هغه سيلاب ک^ې^لاهو شو چ^ې^ډ^ير په چ^ټ^ک^ۍ^راروان د^ے .

^يوه بله خبره چې^ښ^ايي^ځ^ن^ې^يي پرمخت^ګ^و^ګڼ^ي خو زه يي ستونزه بولم او هغه دا چ^ې^پد^ې^وروستيو ک^ې^زمون^ږ^ډ^ير^ي^ليکوالو او دقلم خاوندانو ويب سايټو نو ته مخه ک^ړې^او خپل^ې^ټ^ول^ې^ليک^نې^يې تر دغو ويب سايټونو محدود^ې^ک^ړي، کور دې  دهغه مجلو او جريدو والا ودان وي چې^له دغو ويب سايټونو^ځ^ن^ې^ليکن^ې^رااخلي او چاپوي يي که نه .......

^زه دا منم چې^مو^ږ^بايد د ن^ړي^وال کيدو په لور چ^ې^دوخت^ډ^يره جدي غو^ښ^تنه ده چ^ټ^ک^ګ^امونه واخلو خو دا بايد له پامه ونه باسو چ^ې^موږ^لا هغې مرحل^ې^ته نه يو رسيدلي چ^ې^ټ^ول د^ې^انټرن^ټ^ته لاس رس^ي^ولرو

^مو^ږ^ته پکار دي چ^ې^تر هر^څ^ه و^ړ^اند^ې^پ^ښ^تو دربار ته ننباسو او د دربار ژبه يي ک^ړ^و^ځ^که تاريخ^ښ^ودل^ې^هر^ې^ژب^ې^چ^ې^دربار ته يي لار موندل^ې^خورا^ښ^ه پرمخت^ګ^يې ک^ړې^دا کار بايد مو^ږ^دتعصب له مخ^ې^نه بلک^ې^دهغه^حق له مخې^چ^ې^قانون مو^ږ^ته راک^ړی^تر سره ک^ړ^و

^زه دټ^ولو پ^ښ^تنو او په^ځ^ان^ګړې^تو^ګ^ه دقلم له خاوندانو هيله کوم چ^ې^داستونزه بابيزه ونه^ګڼ^ي او جدي پاملرنه ورته وک^ړ^ي^ځ^که بيا به داس^ې^وخت راغل^ی^و^ي^چ^ې^من^ګ^ول^ې^به مرو^ړ^و او^څ^ه به مو له لاسه پوره نه و^ي^نوهيله ده چې پښتانه تل پښتوووايي پښتو وليکي اوپه پښتو ووياړي